اخلاق خبرنگاری


خبرنگاران و روزنامه نگاران دارای حقوقی هستند. اما طبیعتا مردم هم مطالبه هایی از آنها دارند که خبرنگاران و روزنامه نگاران قانونا و اخلاقا باید به این اصول پایبند باشند.

بعضی ازاین نکات اخلاقی در برخی از اسناد بین المللی مطرح شده است. و از آن جمله:

1- حق مردم در دستیابی به اطلاعات تحقیقی

مردم و افراد حق دارند از طریق اطلاعات دقیق و جامع به تصویری عینی از واقعیت دست یابند وآرای خود را آزادانه از طریق رسانه های گوناگون فرهنگ و ارتباطات بیان کنند.

2- روزنامه نگار ، وقف واقعیت عینی است

بارزترین وظیفه روزنامه نگار این است که با وقف صادقانه خویش نسبت به واقعیت عینی ، خود را در خدمت حق مردم در راه دستیابی به اطلاعات حقیقی و موثق قرار دهد و به نحوی رویدادها را وجدانا در گستره ی صحیح خود با ترسیم مناسبات اصلی و بدون تحریف و با کاربرد ظرفیت خلاقانه ی خود انعکاس دهد ، مطالب کافی در اختیار مردم قرار گیرد تا بتوانند با استفاده ازاین مطالب به تصویری جامع و صحیح از جهان دست یابند ؛جهانی که در آن منشاء ، ماهیت و جوهره ی رویدادها ، ونیز فرایند و وضعیت امور به عینی ترین شکل ممکن قابل درک باشد.

3- مسوولیت اجتماعی روزنامه نگار

اطلاعات در روزنامه نگاری نه یک کالا که یک (خیر اجتماعی) است ، و این امر به این معناست که روزنامه نگار در مسوولیت انتقال اطلاعات سهیم است و لذا نه تنها در برابر کسانی که رسانه ها را کنترل می کنند ، بلکه نهایتا در برابر مردم به طور کل و مشتمل بر انواع منافع اجتماعی ، باید پاسخگو باشد. مسوولیت اجتماعی روزنامه نگار ؛ وی را ملزم می سازد که تحت هر شرایطی همسو با وجدان اخلاقی خود عمل کند.

4- شرافت حرفه ای روزنامه نگاری

نقش اجتماعی روزنامه نگار اقتضا میکند که معیارهای عالی شرافت در این حرفه ، مشتمل بر حق روزنامه نگار برای خودداری از کار بر خلاف اعتقاد شخصی ، حق عدم افشای منبع اطلاعات و همچنین حق شرکت در روند تصمیم گیری دررسانه ای که برای آن کار میکند ، محفوظ بماند. شرافت حرفه ای به روزنامه نگار اجازه نمی دهد که به هیچ نحوی از انحا بپذیرد و یا برخلاف رفاه عمومی به ارتقای منافع خصوصی بپردازد. همچنین ، احترام گذاشتن به دارایی های معنوی ، به طور اخص پرهیز از سرقت ادبی ، جزو اخلاق حرفه ای محسوب میشود.

5- دسترسی همگانگانی و مشارکت

ماهیت این حرفه اقضا می کند که روزنامه نگار دسترسی همگان را به اطلاعات و مشارکت مردم را در رسانه ها ، مشتمل بر حق تصحیح یا اصلاح و حق پاسخگویی ارتقاء دهد.

6- احترام به حریم خصوصی و شوون انسانی

احترام به حق فردی ، حفظ حریم و اسرار خصوصی و شوون انسانی که با قوانین ملی و بین المللی مربوط به حفظ حقوق و شهرت افراد ، منع افترا ، تهمت ، توهین و مخدوش کردن شهرت افراد ، هماهنگ است ، بخشی لاینفک از معیارهای حرفه ای روزنامه نگار محسوب میشود.

7- احترام به ارزش های جهانی و تنوع فرهنگ ها

یک روزنامه نگار واقعی در حالی که به شخصیت ویژه ، ارزش و شأن هر فرهنگ و همچنین به حق انتخاب و توسعه آزادانه نظام های فرهنگی ، اقتصادی ، اجتماعی ، سیاسی به وسیله ی مردم ، احترام میگذارد ، مدافع ارزشهای عام انسانی و بالاتر از همه ، مدافع صلح ، و دموکراسی ، حقوق بشر ، پیشرفت اجتماعی و رهایی ملی است . به این ترتیب ، روزنامه نگار به طرز فعال در تبدیل جامعه به جامعه ای دموکراتیک تر مشارکت می جوید و از طریق گفت و شنود به ایجاد فضایی آکنده از اعتماد در مناسبات بین المللی مساعدت مینماید تا صلح و عدالت ، تشنج زدایی ، خلع سلاح و توسعه ی ملی در سراسر جهان تحقق یابد . آگاهی روزنامه نگار از مقررات مربوطه ی مندرج در کنوانسیون ها ، بیانیه ها و قطعنامه های بین المللی جزو اخلاق حرفه ای به شمار می آید.

منبع: حقوق ضمیمه روزنامه همشهری ، شماره چهاردهم